Geloven in Japan

Deze week organiseerden we samen met Redeemer City to City een tweedaags seminar over kerkplanting in de grote stad. In Tokio in het bijzonder. Want het kerkplantershandboek van Tim Keller geeft de grote lijnen en praktische tips, maar ondanks alle overeenkomsten tussen metropolen als New York en Tokio, zijn er ook grote verschillen die om een bijzondere aanpak vragen. Zo verzamelden zich aarzelend 25 jonge Japanse theologiestudenten, evangelisten en dominees in een conferentiezaaltje dat we voor een krats koen huren van een christelijke NPO tussen de glitterfacades van modehuizen Prada, Vuitton en Chanel en juwelier Cartier in de chique wijk Omotesando. Het contrast tussen de onderbetaalde kerkwerkers en de hoge hakken, bontkragen en decadente zonnebrillen tijdens de lunchpauze kon niet groter zijn. Eigenlijk keken deze trouwe dienaren van het Woord hun ogen uit, want ze wonen in voorsteden waar het leven rustiger, goedkoper en naar hun idee veiliger is, maar ze deden alsof ze hun ogen dichtknepen om alle decadentie maar niet te hoeven zien.

In een vragenronde na de eerste lezing kwam de eerste opmerking al: hoe kon een modelkerk met een gereformeerde theologie als GraceCityChurch nu toch stand houden in een zondige omgeving als de grote stad. Nu weten wij natuurlijk heel goed dat we geen modelkerk zijn in de zin van een ideale kerk of een voorbeeld dat anderen moeten volgen, maar het gaat hier om het beeld van wat in Japan een ‘modelroom’ genoemd wordt. Een volledig ingerichte ruimte volgens de bedoelde vorm en afmetingen, maar niet in de originele omgeving, waar je gaat kijken voordat je een soortgelijk apartement koopt wat nog gebouwd moet worden. Zo is GraceCityChurch een inkijkje in een revolutionair ander soort kerk in Japan. Waarvan wij natuurlijk hopen dat er nog veel gebouwd gaan worden als mensen, als deze jonge dominees daarin willen investeren.

Maar voordat deze zeldzame jonge christelijke leiders daartoe bereid zijn, moeten er eerst een heleboel vooroordelen uit de weg geruimd worden. Zo waren ze unaniem van mening dat de mensen in de voorsteden en op het platteland spiritueler zijn. Ze zien het openstaan voor een geestelijke werkelijkheid als iets dat mensen helpt om geïnteresseerd te raken in het christendom en uiteindelijk om zelf ook in Jezus te gaan geloven. Ze vroegen ons of je in de stad niet gedoemd bent om je geloof te verliezen. Zoveel extreme dingen, zoveel zonde, zo weinig kerken. De spijker op zijn kop: zo weinig kerken! En natuurlijk is een megastad als Tokio een climax van zondigheid: 37 miljoen zondige harten op elkaar gepakt. Heeft Tokio daardoor het Evangelie niet des te meer nodig? En zijn de mensen in Tokio meer geneigd tot zonde dan de Japanners op het platteland? Misschien zijn er meer verleidingen. En hoe zit dat in Nederland? Zijn Amsterdammers zondiger dan Zierikzeenaars? En doet het er eigenlijk toe? Zonde staat tussen ons en God in, veel of minder veel. En Jezus overbrugt die kloof.

De claim dat het Japanse platteland religieuzer zou zijn dan Tokio durf ik in twijfel te trekken. Ik hoef alleen maar om me heen te kijken. Deze dagen drommen massa’s kantoorwerkers en zakenmannen naar de tempels om geluk af te smeken voor hun business dit jaar. Aan alle schooltassen bungelen amuletten. Naast de dure horloges die vanonder de manchetknopen komen, zit een Boeddhistische kralenarmband. In of bovenop de dure woontorens staan tempeltjes. Alle belangrijke rituelen rondom geboorte, volwassen worden, huwelijk en overlijden zijn ook hier in Tokio doordrenkt met Shinto- en Boeddhistische elementen. Duizenden bizarre secten bloeien en groeien. Om nog maar te zwijgen over alle andere afgoden die vereerd worden: geld, designers’ tassen, perfect uiterlijk, status, smart phones, AKB48 (een populaire meidengroep).

Als de angst voor de stad onder christenen omslaat in liefde voor de stad, dan is er hoop voor een kerkplantingsbeweging in Tokio. Elke missie moet beginnen met liefde voor wat je wilt dienen. En liefde kost offers. Altijd. Uit de evaluatie bleek dat bij twaalf van de deelnemers aan ons ‘Gospel in the City’ seminar iets van die liefde aan het ontluiken is. Ze gaven aan dat ze het best zouden zien zitten om in een soortgelijke kerk als ‘modelroom’ GraceCityChurch te trekken. Letterlijk ook, want de meest effectieve manier om het Goede Nieuws over Jezus in Tokio te brengen is door er zelf middenin te wonen en het Evangelie uit te leven. En dat is heftig. Zo voelen de mensen om je heen dat ook en daarom is er geen mooier uitgangspunt dan samen opgaan. En uitgaan. Boodschappen doen. Even naar het park gaan omdat je ogen vergeten zijn hoe de kleur groen eruit ziet. Tegen elkaar aangeperst staan in de overvolle trein. Samen de nieuwe noedeltent op de hoek proberen. Samen balen dat er een snelweg pal voor onze toren gebouwd wordt. Met andere moeders de meiden afzetten bij ballet. Samen naar het volgende station rennen als onze metrolijn gestremd is. Samen in gesprek komen over wat je drijft en gelooft. Of niet.